Analiza pracy w zakresie takim jak: - analiza i opisy stanowisk pracy,
- tworzenie profilu cech osobowych,
- kart opisu pracy na stanowisku,
- obserwacja procesu pracy,
- wywiady z pracownikami wykonawczymi i kierownikami liniowymi oraz tzw. ekspertami,
- przygotowanie kwestionariuszy analitycznych,
- przygotowanie instrukcji stanowiskowych i zakresów obowiązków
Wyniki analizy pracy mają szerokie zastosowanie. Są podstawą do: - projektowania i usprawniania organizacji pracy,
- określania wymogów kwalifikacyjnych stanowisk pracy i racjonalnego doboru pracowników,
- wartościowania i oceny efektów pracy,
- programowania szkolenia i doskonalenia pracowników,
- budowy systemów motywacyjnych, w tym przede wszystkim skutecznych systemów wynagradzania pracowników,
- poprawy warunków pracy, likwidacji zagrożeń i dostosowania maszyn do człowieka zgodnie z zasadami ergonomii,
- prowadzenia działalności profilaktycznej i leczniczej.
W wyniku przeprowadzonej analizy uzyskuje się wiele różnorodnych informacji o badanej pracy. Spośród nich za najważniejsze uznaje się informacje o wykonywaniu pracy, używanym sprzęcie warunkach i środowisku pracy oraz wymaganiach wobec wykonawców.
W opisie wykonywania pracy dominują dwa zasadnicze podejścia, ukierunkowane na samą pracę lub na jej wykonawcę. W pierwszym przypadku interesują nas zazwyczaj efekty końcowe pracy lub rodzaj produkcji i usług. Natomiast w drugim podejściu opisujemy typy ludzkich zachowań w toku wykonywanej pracy, takie jak odczuwanie, podejmowanie decyzji, wydatkowanie sił fizycznych, komunikowanie się itp. Informacje o używanym sprzęcie dotyczą maszyn, narzędzi, rodzaju oprzyrządowania i pomocy warsztatowych, niezbędnych do wykonywania danej pracy.
W opisie wymagań stawianych wykonawcom określa się szereg cech psychofizycznych potrzebnych do wykonywania konkretną pracy. Cechy te obejmują typ osobowości, poziom inteligencji, możliwości fizyczne wykonawcy, jego cechy osobiste, takie jak: wiek, pleć, stan zdrowia, zainteresowania, poziom wykształcenia, stopień wyszkolenia i doświadczenia zawodowego oraz wiedza o wykonywanej pracy.
Wykorzystujemy następujące metody i techniki gromadzenia informacji oraz opisu pracy: - tradycyjne (konwencjonalne) analizy pracy,
- strukturalne kwestionariusze analizy pracy z ich odmianami, spisem zadań, kwestionariuszem analizy stanowiska i funkcjonalną analizą pracy,
- listy kontrolne oraz techniki zdarzeń krytycznych
Tradycyjna (konwencjonalna) analiza pracy jest metodą o charakterze jakościowym. W wyniku zastosowania tej metody otrzymujemy opis wykonywanej pracy oraz szereg informacji jakościowych dotyczących badanej pracy. Analiza pracy dokonywana tą metodą polega na obserwacji przebiegu pracy i/lub przeprowadzeniu wywiadów z wykonawcami pracy oraz na sporządzeniu na ich podstawie pisemnej charakterystyki pracy, obejmującej treść badanej pracy oraz szczegółowy opis wszystkich wykonywanych zadań.
Strukturalne kwestionariusze analizy pracy - metoda ta pozwala na przedstawienie wyników analizy pracy w formie ilościowej. Podstawowym narzędziem analizy jest tutaj kwestionariusz, który umożliwia sprowadzenie badanego procesu do postaci wieloelementowej struktury, składającej się z przyjętych wcześniej „jednostek" lub „pozycji" (kolejnych punktów). Wyszczególnione w kwestionariuszu pozycje mogą dawać obraz różnych cech pracy. Jednakże w większości przypadków pozycje te dotyczą wykonywania pracy, tj. samej pracy bądź jej wykonawcy.
Technika list kontrolnych opiera się na założeniu, że występuje wiele wspólnych zadań na podobnych stanowiskach, można je zatem znormalizować. Wykaz zadań adresowany jest zarówno do wykonawcy, jak i do oceniającego (na ogół do bezpośredniego przełożonego) z prośbą o zaznaczenie, które z wymienionych zadań występują na badanym stanowisku pracy. Rozbieżności notowań wykonawcy i oceniającego są następnie wyjaśniane i uzgadniane na drodze dyskusji. Ani oceniający, ani wykonawca nie określają wag punktowych. Względne wagi punktowe ustalane są później na podstawie statystycznej analizy zadań występujących na badanych stanowiskach. Suma wag poszczególnych czynników składa się na łączną notę punktową stanowiska pracy.
Technika zdarzeń krytycznych polega na gromadzeniu informacji o wszelkich zdarzeniach i na opisie zachowań w pracy, które najogólniej charakteryzowałyby przede wszystkim efektywne lub nieefektywne wykonywanie pracy przez poszczególnych pracowników, którym przydzielono zadanie lub grupę zadań. Stosując tę metodę, informacje o dużej liczbie zdarzeń krytycznych uzyskuje się od bezpośrednich wykonawców pracy, ich współpracowników, byłych wykonawców, kierowników i specjalistów, za pomocą indywidualnych lub grupowych wywiadów, kwestionariuszy.
